รายการ “ปักษ์ใต้ในหนัง” ชวนพูดคุยอีกตอนหนึ่งถึงภาพยนตร์ ‘Kokuho (สมบัติชาติ)’ (2025) กำกับโดยอี ซังอิล (Lee Sang-il) ที่ฉายภาพวัฒนธรรม “คาบูกิ” ของประเทศญี่ปุ่นที่ปัจจุบันถือเป็นมรดกทางวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ (Intangible Cultural Heritage) เช่นเดียวกับโนรา ปันจักสีลัต หรือโยคะ
Kokuho เดินเรื่องผ่านตัวละครคิคุโอะ ทาจิบานะ บุตรของตระกูลยากุซ่าแห่งเมืองนางาซากิซึ่งแสดงคาบูกิเข้าตา ‘ฮันจิโร ฮานาอิรุ่นที่สอง’ นักแสดงสายเลือดตระกูลคาบูกิ และชีวิตพลิกผันต้องเข้ามอบตัวเป็นศิษย์และเจอกับบุตรชายของรุ่นที่สอง ผู้สืบสายเลือดโดยตรงนั่นคือ ชุนสึเกะ โอหงะคิ
ทั้งคู่เป็นทั้งคู่หูนักแสดงคาบูกิ หรือ ‘Onnagata’ ที่นักแสดงชายต้องรับบทเป็นตัวละครหญิง จนถึงความบาดหมางจากคนในและคนนอกสายเลือดตระกูลของวัฒนธรรมที่ในช่วงเวลาหนึ่งขับเน้นการถ่ายทอดผ่านสายโลหิตอย่างเข้มข้น
นอกจากวัฒนธรรมที่สืบเชื้อสายผ่านสายเลือด นักแสดงยังต้องผ่านการฝึกฝนร่างกายอย่างหนัก ทั้งองศาการตั้งแขนจนถึงการเข้าจังหวะดนตรี ฯลฯ ที่ภาพยนตร์แสดงให้เห็น จนถึงความเป็น ‘สมบัติของชาติที่ยังมีชีวิต’ ซึ่งหมายถึงตัวบุคคลที่อุทิศให้กับศิลปวัฒนธรรมด้านนั้นจนได้รับการยกย่อง
เราชวนตั้งคำถามต่อเนื่องจากภาพยนตร์ว่า ‘อะไรคือชาติ’ แล้ว ‘สมบัติชาติ’ ในทีนี้คืออะไร? ชวนมองภาพยนตร์ ‘Kokuho’ ผ่านการเทียบเคียงบริบทวัฒนธรรม-การศึกษา-วิถีชีวิตของประเทศไทยและภาคใต้
ชวนคุยโดย
แมน-บัญชร วิเชียรศรี
ทีม-ธีรภัทร อรุณรัตน์
