72 ชั่วโมงแรกต้องรอด! จัดถุงยังชีพให้พร้อม ก่อนภัยมาถึง เตรียมให้ครบทุกวัย พร้อมรับมือทุกสถานการณ์ฉุกเฉิน
ในวันที่ภัยพิบัติมาเยือน เราอาจมีเวลาเตรียมตัวเพียงไม่กี่นาที และไม่รู้ว่าจะต้องเผชิญกับสถานการณ์ฉุกเฉินนานแค่ไหน สิ่งหนึ่งที่ช่วยเพิ่มโอกาสในการเอาตัวรอดและลดความเสี่ยงให้กับคนในครอบครัวได้ คือ “ถุงยังชีพ” หรือ Survival Kit ชุดอุปกรณ์จำเป็นที่ควรเตรียมให้พร้อมก่อนเกิดเหตุ ไม่ใช่รอให้ภัยมาถึงแล้วจึงเริ่มจัดหา
ถุงยังชีพไม่ใช่เพียงกระเป๋าที่บรรจุอาหาร น้ำดื่ม และยารักษาโรค แต่เป็นสิ่งจำเป็นที่ช่วยให้เราสามารถดูแลตัวเองและคนในครอบครัวได้ในช่วงแรกของวิกฤต ระหว่างรอความช่วยเหลือ หรือระหว่างอพยพไปยังพื้นที่ปลอดภัย โดยควรเตรียมสิ่งของให้เพียงพอต่อการดำรงชีวิตอย่างน้อย 72 ชั่วโมง หรือ 3 วัน
แต่การจัดถุงยังชีพให้พร้อม ไม่ใช่แค่ใส่ของให้ครบเพราะแม้จะอยู่บ้านหลังเดียวกัน แต่เด็กเล็ก ผู้ใหญ่ และผู้สูงอายุต่างก็มีข้อจำกัดและความจำเป็นที่แตกต่างกัน ดังนั้นการจัดถุงยังชีพให้พร้อมจึงควรเริ่มจากการสำรวจสมาชิกในครอบครัว ก่อนเลือกสิ่งของที่จำเป็นจริง ๆ และสามารถหยิบใช้งานได้ทันที
เด็กเล็กและเด็กวัยเรียน : เตรียมอาหาร เสื้อผ้า และสิ่งของที่คุ้นเคย
เด็กเล็กเป็นกลุ่มที่ต้องได้รับการดูแลเป็นพิเศษ เพราะยังช่วยเหลือตัวเองได้ไม่เต็มที่ และอาจเกิดความกลัวเมื่อต้องอพยพไปยังสถานที่ที่ไม่คุ้นเคย ผู้ปกครองจึงควรเตรียมอาหารและนมที่เหมาะสมกับวัย ผ้าอ้อมสำเร็จรูป เสื้อผ้าสำรอง ผ้าห่ม และอุปกรณ์ทำความสะอาดส่วนตัวไว้ให้พร้อม
สำหรับทารกที่กินนมผง ควรเตรียมนมและน้ำสะอาดที่ปลอดภัย รวมถึงอุปกรณ์ชงนมที่จำเป็น โดยต้องรักษาความสะอาดอย่างเคร่งครัด และห้ามใช้น้ำท่วมชงนมหรือล้างขวดนมเด็ดขาด นอกจากนี้ ของเล่นชิ้นเล็กหรือนิทานที่เด็กคุ้นเคยยังช่วยลดความเครียดระหว่างการอพยพได้
ส่วนเด็กวัยเรียนและวัยรุ่น ควรมีน้ำดื่ม อาหารพร้อมรับประทาน เสื้อผ้าสำรอง เสื้อกันฝน ไฟฉาย และของใช้ส่วนตัว โดยจัดกระเป๋าให้มีน้ำหนักเหมาะสมกับกำลังของเด็ก พร้อมใส่บัตรข้อมูลชื่อเด็ก ชื่อผู้ปกครอง และเบอร์ติดต่อฉุกเฉินไว้ในซองกันน้ำ ที่สำคัญ ผู้ปกครองควรสอนให้เด็กรู้จักปฏิบัติตามคำแนะนำของผู้ใหญ่ ไม่เดินลุยน้ำตามลำพัง ไม่สัมผัสสายไฟหรืออุปกรณ์ไฟฟ้าที่เปียกน้ำ และไม่กลับเข้าไปในพื้นที่เสี่ยงเพื่อเก็บสิ่งของ
วัยทำงาน เตรียมให้ครบ คล่องตัว พร้อมอพยพ
สำหรับคนทั่วไปและวัยทำงาน มักเป็นกำลังหลักในการดูแลสมาชิกในครอบครัว การเตรียมถุงยังชีพจึงควรเน้นความคล่องตัวและความสามารถในการรับมือกับสถานการณ์ที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว
สิ่งของพื้นฐาน ได้แก่ น้ำดื่ม อาหารที่เก็บได้นาน ไฟฉายพร้อมแบตเตอรี่สำรอง ยาประจำตัว ชุดปฐมพยาบาล เสื้อผ้าสำรอง เสื้อกันฝน หน้ากากอนามัย เจลล้างมือ เงินสด และแบตเตอรี่สำรองสำหรับโทรศัพท์มือถือ
ขณะเดียวกัน ควรจัดเก็บสำเนาบัตรประชาชน เอกสารประกันภัย เอกสารเกี่ยวกับบ้านหรือทรัพย์สิน และข้อมูลติดต่อฉุกเฉินไว้ในซองกันน้ำ หากมีสมาชิกในครอบครัวหลายคน ควรแบ่งสิ่งของเป็นชุดย่อยๆตามจำนวนคน พร้อมระบุชื่อบนยาหรืออุปกรณ์เฉพาะบุคคล เพื่อให้หยิบใช้ได้สะดวกและลดความสับสนเมื่อเกิดเหตุจริง
ผู้สูงอายุ ผู้ป่วย และผู้พิการ เตรียมยาและแผนอพยพเฉพาะบุคคล
การจัดถุงยังชีพสำหรับผู้สูงอายุควรให้ความสำคัญกับยาประจำตัว แว่นสายตา เครื่องช่วยฟังพร้อมแบตเตอรี่สำรอง อุปกรณ์ช่วยเดิน เสื้อผ้าที่สวมใส่ง่าย และอาหารที่เหมาะกับข้อจำกัดในการเคี้ยวหรือกลืน
นอกจากนี้ ควรเตรียมรายการชื่อยา ขนาดยา เวลาที่ต้องรับประทาน ประวัติการรักษาที่จำเป็น และข้อมูลติดต่อสถานพยาบาลไว้ในซองกันน้ำ เพื่อให้ผู้ดูแลหรือบุคลากรทางการแพทย์สามารถให้ความช่วยเหลือได้อย่างเหมาะสม
สำหรับผู้ป่วยติดเตียง ผู้พิการ และผู้ที่ต้องใช้อุปกรณ์ทางการแพทย์ ควรเตรียมยา เวชภัณฑ์ อุปกรณ์ทำแผล ผ้าอ้อมผู้ใหญ่ และอุปกรณ์ดูแลสุขอนามัยให้เพียงพอ รวมถึงวางแผนสำรองพลังงานสำหรับอุปกรณ์ที่ต้องใช้ไฟฟ้าอย่างต่อเนื่อง ที่สำคัญครอบครัวควรกำหนดผู้ดูแลหลักและผู้ดูแลสำรอง วางแผนพาหนะและเส้นทางอพยพ ตลอดจนประสานหน่วยงานที่เกี่ยวข้องหากจำเป็นต้องใช้รถพยาบาลหรือการช่วยเหลือเฉพาะทาง เพราะการรอจนระดับน้ำสูงหรือไฟฟ้าดับอาจทำให้การเคลื่อนย้ายเป็นไปได้ยากขึ้น
สัตว์เลี้ยงก็ต้องรอด อย่าลืมสมาชิกสี่ขาในวันที่ต้องหนีน้ำ
อีกหนึ่งสมาชิกที่ไม่ควรถูกมองข้ามคือสัตว์เลี้ยง ไม่ว่าจะเป็นสุนัข แมว หรือสัตว์เลี้ยงชนิดอื่น ๆ เมื่อเกิดน้ำท่วม เจ้าของควรเตรียมอาหารที่สัตว์กินเป็นประจำให้เพียงพออย่างน้อย 3 วัน พร้อมน้ำดื่มสะอาด ชามอาหารแบบพกพา สายจูง ปลอกคอหรือสายรัดอก และกรงขนย้ายที่เหมาะสม
สิ่งของอื่น ๆ ที่ควรมี ได้แก่ แผ่นรองซับ ถุงเก็บมูลสัตว์ อุปกรณ์ทำความสะอาด ยาประจำตัว สำเนาสมุดวัคซีน ประวัติสุขภาพ และป้ายชื่อสัตว์เลี้ยงที่มีเบอร์ติดต่อเจ้าของ รวมถึงผ้าหรือของเล่นที่คุ้นเคยเพื่อช่วยลดความเครียด
ที่สำคัญเจ้าของควรตรวจสอบล่วงหน้าว่าศูนย์พักพิงหรือสถานที่อพยพอนุญาตให้นำสัตว์เลี้ยงเข้าได้หรือไม่ และเตรียมกรงหรืออุปกรณ์ขนย้ายให้เพียงพอ
เช็กสิ่งของส่วนกลางให้พร้อมรับมือเหตุฉุกเฉิน
แม้ถุงยังชีพของแต่ละคนจะมีสิ่งของแตกต่างกัน แต่ทุกครอบครัวควรมีอุปกรณ์พื้นฐานสำหรับรับมือเหตุฉุกเฉิน ได้แก่
- น้ำดื่มสะอาด: ใช้ปริมาณประมาณ 3 ลิตรต่อคนต่อวันเป็นจุดเริ่มต้นในการวางแผน หรือประมาณ 9 ลิตรต่อคน และปรับเพิ่มตามสภาพอากาศ สุขภาพ และความต้องการเฉพาะบุคคล
- อาหารพร้อมรับประทาน: เลือกอาหารที่เก็บได้นาน เปิดรับประทานง่าย และเหมาะกับสมาชิกทุกวัย
- ชุดปฐมพยาบาล: รวมยาประจำตัวและเวชภัณฑ์ที่จำเป็น พร้อมตรวจสอบวันหมดอายุ
- อุปกรณ์ให้แสงสว่างและสื่อสาร: ไฟฉาย แบตเตอรี่สำรอง โทรศัพท์มือถือ และวิทยุพกพา
- เสื้อผ้าและของใช้ส่วนตัว: เสื้อผ้าสำรอง เสื้อกันฝน หน้ากากอนามัย และอุปกรณ์สุขอนามัย
- เอกสารและเงินสด: สำเนาเอกสารสำคัญในซองกันน้ำ เงินสด และข้อมูลติดต่อฉุกเฉิน
- อุปกรณ์ป้องกันน้ำ: ถุงกันน้ำสำหรับโทรศัพท์ เอกสาร และของใช้จำเป็น
ถุงยังชีพที่ดีต้องหยิบออกไปได้ทันเวลา
การเตรียมถุงยังชีพจะเกิดประโยชน์สูงสุดเมื่อทุกคนรู้ว่ากระเป๋าอยู่ที่ไหน ใครต้องหยิบสิ่งของอะไร และจะเดินทางไปยังพื้นที่ปลอดภัยอย่างไร ครอบครัวจึงควรกำหนดจุดวางถุงยังชีพที่หยิบง่ายและไม่เสี่ยงถูกน้ำท่วมถึง พร้อมกำหนดจุดนัดพบและช่องทางติดต่อสำรองในกรณีที่เครือข่ายโทรศัพท์ขัดข้อง
ควรฝึกซ้อมอพยพเป็นระยะ โดยทดลองหยิบกระเป๋าและเคลื่อนย้ายตามแผนจริง เพื่อประเมินน้ำหนักสัมภาระ ตรวจสอบสิ่งของที่ขาดหาย และทบทวนวิธีช่วยเหลือเด็ก ผู้สูงอายุ ผู้ป่วย ผู้พิการ และสัตว์เลี้ยงให้เหมาะสมกับสถานการณ์ หากทางการประกาศให้อพยพ ควรปฏิบัติตามคำแนะนำโดยไม่รอให้ระดับน้ำสูงขึ้น และไม่เสี่ยงกลับเข้าไปเก็บสิ่งของเมื่อพื้นที่ไม่ปลอดภัย
ท้ายที่สุด การจัดถุงยังชีพไม่ใช่เพียงการเตรียมอาหารและน้ำดื่มให้พร้อม แต่คือการวางแผนเพื่อดูแลทุกชีวิตให้สามารถผ่านพ้นช่วงแรกของวิกฤตได้อย่างปลอดภัย
