จากเสียงประชาชนสู่ “สมุดปกเขียว” Beach for Life ชวนออกแบบ “หาดสมิหลา” ชายหาดเพื่อทุกคน สร้างสมดุลเศรษฐกิจ วิถีชุมชน และการอนุรักษ์ชายฝั่ง
เสียงคลื่นกระทบฝั่ง คลอไปกับเสียงฝีเท้าของผู้คนที่ออกมาเดินและวิ่งออกกำลังกาย บางคนปั่นจักรยานรับลมทะเล บางคนยืดเส้นยืดสายใต้ร่มสน ขณะที่อีกมุมหนึ่ง ครอบครัวและนักท่องเที่ยวกำลังจับจองพื้นที่พักผ่อนริมชายหาด
หาดสมิหลา–ชลาทัศน์ จึงไม่ใช่เพียงแหล่งท่องเที่ยวสำคัญของสงขลา แต่ยังเป็นพื้นที่ชีวิตของผู้คน เป็นทั้งพื้นที่พักผ่อน ออกกำลังกาย ทำมาหากิน และรองรับกิจกรรมหลากหลายที่เกิดขึ้นตลอดทั้งวัน
แต่เมื่อชายหาดแห่งเดียวต้องรองรับความต้องการที่แตกต่างกัน คำถามสำคัญจึงเกิดขึ้นว่า…หาดสมิหลาที่เราเห็นทุกวันนี้ เป็นชายหาดที่ทุกคนอยากให้เป็นแล้วหรือยัง?
และเราจะออกแบบพื้นที่แห่งนี้อย่างไร ให้ทุกคนสามารถใช้ประโยชน์ร่วมกันได้อย่างลงตัว ทั้งเป็นชายหาดที่คนสงขลาอยากเห็น อยากใช้ และอยากรักษาไว้ในระยะยาว
นี่คือจุดเริ่มต้นของ SAMILA THINK TANK กระบวนการที่กลุ่ม Beach for Life ชวนประชาชนร่วมคิด ร่วมออกแบบ และกำหนดอนาคตชายหาดแห่งนี้ไปด้วยกัน
มองหาดสมิหลาให้ลึกกว่าภาพทะเลและหาดทราย
น้ำนิ่ง – อภิศักดิ์ ทัศนี ผู้ก่อตั้งกลุ่ม Beach for Life ชวนมองหาดสมิหลาให้ลึกกว่าภาพของทะเลและหาดทราย เพราะหากเพียงขับรถผ่านหรือเดินสำรวจด้วยสายตาทั่วไป เราอาจไม่เห็นความขัดแย้งที่ซ่อนอยู่ในพื้นที่แห่งนี้ แต่เมื่อเริ่มตั้งคำถามและสังเกตอย่างจริงจัง จะพบว่าชายหาดเต็มไปด้วยความต้องการที่หลากหลาย และบางครั้งก็ขัดแย้งกันเอง
ตั้งแต่ผู้ที่ต้องการพื้นที่วิ่งออกกำลังกายอย่างสงบ ไปจนถึงการจัดงานหรือการแข่งขันรถบนถนนเลียบชายหาด ซึ่งกลายเป็นประเด็นวิพากษ์วิจารณ์ในสื่อสังคมออนไลน์อยู่เสมอ ระหว่างฝ่ายที่มองว่ากิจกรรมเหล่านี้ช่วยกระตุ้นเศรษฐกิจ กับฝ่ายที่กังวลถึงผลกระทบต่อผู้มาออกกำลังกายและชุมชนโดยรอบ
ขณะเดียวกัน ยังมีโจทย์เรื่องมลพิษ น้ำเสีย ขยะ สุนัขจรจัด ห้องน้ำสาธารณะ และสิ่งอำนวยความสะดวกที่ยังไม่ตอบโจทย์ผู้ใช้งานอย่างทั่วถึง รวมถึงการอยู่ร่วมกันของชุมชนและศาสนสถาน
ปัญหาเหล่านี้อาจดูเป็นเรื่องเล็กเมื่อมองแยกกัน แต่เมื่อเกิดขึ้นบนพื้นที่ชายหาดเดียวกัน กลับสะท้อนโจทย์ใหญ่ของเมืองสงขลา นั่นคือ การจัดการพื้นที่สาธารณะที่ทุกคนมีสิทธิใช้ประโยชน์ และสามารถอยู่ร่วมกันได้อย่างเป็นธรรม
7.8 กิโลเมตรของชายหาด กับอนาคตที่ยังออกแบบร่วมกันได้
สงขลาเป็นเมืองชายฝั่งที่มีความพิเศษ เพราะทะเลไม่ได้อยู่ห่างไกลจากตัวเมือง แต่เป็นส่วนหนึ่งของวิถีชีวิตผู้คน หาดสมิหลา–ชลาทัศน์ทอดยาวประมาณ 7.8 กิโลเมตร ตั้งแต่บริเวณเก้าเส้งไปจนถึงแหลมสนอ่อน จึงมีคุณค่าทั้งด้านเศรษฐกิจ สุขภาพ คุณภาพชีวิต และระบบนิเวศชายฝั่ง
น้ำนิ่ง มองว่า การพัฒนาหาดสมิหลาในแต่ละยุคที่ผ่านมา มักเปลี่ยนแปลงไปตามแนวคิดและนโยบายของผู้บริหารเมือง ขณะที่ประชาชนซึ่งเป็นผู้ใช้ชายหาดจริง กลับมีโอกาสไม่มากนักในการร่วมออกแบบพื้นที่ที่ตนเองอยากใช้และอยากเห็น
ที่ผ่านมา Beach for Life เคยชวนคนสงขลาร่วมออกแบบ Beach Zoning เมื่อปี 2561–2562 ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นสำคัญของการจัดระเบียบการใช้ประโยชน์พื้นที่ชายหาด แต่โจทย์หลายเรื่องยังคงอยู่ เพราะการพัฒนาชายหาดไม่ใช่สิ่งที่สามารถทำให้เสร็จสิ้นได้ในครั้งเดียว ชายหาดเป็นพื้นที่ที่มีชีวิต มีผู้คน มีความเปลี่ยนแปลง และมีความต้องการใหม่ ๆ เกิดขึ้นอยู่เสมอ
ครั้งนี้ Beach for Life จึงกลับมาชวนทุกคนร่วมคิดและออกแบบชายหาดอีกครั้ง ภายใต้แนวคิด Beach for Life – ชายหาดเพื่อทุกคน เปิดรับความคิดเห็น ข้อเสนอ และไอเดียจากประชาชนทุกกลุ่ม ไม่จำกัดเฉพาะคนสงขลา แต่รวมถึงผู้ที่เดินทางมาใช้ชายหาด นักท่องเที่ยว ผู้ประกอบการ และผู้ที่สนใจอนาคตของพื้นที่ชายฝั่ง
“สิ่งที่ต้องการไม่ใช่เพียงการรวบรวมปัญหา แต่คือการชวนทุกคนมองไปข้างหน้าว่า เราอยากเห็นชายหาดสมิหลาเป็นแบบไหน อยากให้มีกิจกรรมอะไร พื้นที่ส่วนไหนควรสงวนไว้เพื่อธรรมชาติ พื้นที่ส่วนไหนควรสนับสนุนเศรษฐกิจ และจะทำอย่างไรให้คนทุกกลุ่มสามารถใช้ประโยชน์จากชายหาดร่วมกันได้อย่างเป็นธรรม”
ประชาชนสามารถร่วมเสนอไอเดียผ่านแบบฟอร์มออนไลน์ของ Beach for Life https://docs.google.com/…/1FAIpQLSenedo2B6BSCI…/viewform ได้จนถึงวันที่ 9 พฤศจิกายน 2569
จากนั้นในช่วงกลางเดือนพฤศจิกายน จะมีการชวนผู้ที่เสนอไอเดียน่าสนใจเข้าร่วมวงออกแบบร่วมกัน หรือ Co-Design ผ่านกระบวนการ Design Thinking โดยเปิดพื้นที่ให้ทั้งภาคประชาชนและผู้เชี่ยวชาญหลากหลายสาขา ทั้งสถาปนิก วิศวกร นักผังเมือง นักกฎหมาย และนักสังคมศาสตร์ ร่วมกันพัฒนาข้อเสนอที่ตอบโจทย์กับการใช้พื้นที่จริง
จากเสียงของประชาชน สู่ข้อเสนอเชิงนโยบายของเมือง
เป้าหมายของ SAMILA THINK TANK ไม่ได้หยุดอยู่เพียงการพูดคุยหรือแลกเปลี่ยนความคิดเห็น แต่ต้องการรวบรวมข้อเสนอทั้งหมดให้กลายเป็นแนวทางพัฒนาชายหาดที่จับต้องได้ โดยข้อเสนอเหล่านี้จะถูกรวบรวมเป็นเอกสารเชิงนโยบาย หรือที่เรียกว่า “สมุดปกเขียว” เพื่อส่งต่อให้ผู้บริหารเทศบาลนครสงขลาชุดใหม่ นำไปใช้เป็นแนวทางพัฒนาหาดสมิหลาในระยะสั้น 4 ปี และระยะยาว 8 ปี
นี่จึงเป็นโอกาสสำคัญที่ประชาชนจะได้มีส่วนร่วมตั้งแต่ต้นทาง ไม่ใช่เพียงรอรับผลของการตัดสินใจจากผู้บริหารเมือง แต่สามารถร่วมกำหนดทิศทางและภาพอนาคตของชายหาดที่ทุกคนเป็นเจ้าของร่วมกัน
SAMILA THINK TANK จึงไม่ใช่เพียงเวทีระดมความคิด แต่คือการเปิดโอกาสให้ทุกคนร่วมกำหนดว่า ชายหาดของเราควรเป็นอย่างไร เพราะชายหาดไม่ใช่ของใครคนใดคนหนึ่ง แต่เป็นพื้นที่ชีวิตของทุกคน
ร่วมส่งไอเดียออกแบบชายหาดสมิหลา–ชลาทัศน์ ได้ถึงวันที่ 9 พฤศจิกายน 2569 ผ่านแบบฟอร์มออนไลน์ https://docs.google.com/…/1FAIpQLSenedo2B6BSCI…/viewform ของ Beach for Life และร่วมเป็นส่วนหนึ่งของการสร้าง Beach for Life…ชายหาดเพื่อทุกคน
