ดร.น.สพ.วิชญะ ทองตะโก อาจารย์ประจำสาขาวิชาสัตวแพทยศาสตร์ คณะสัตวแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ ให้ข้อมูลผ่านรายการเครือข่ายสายตรงวิทยุสถาบัน เกี่ยวกับสถานการณ์โรคพิษสุนัขบ้า ตั้งแต่ช่วงเดือนมกราคม-ปลายเดือนกุมภาพันธ์ 2569 มีจำนวนตัวอย่างที่ให้ผลบวกจากการตรวจสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมที่น่าสงสัยว่ามีเชื้อโรคพิษสุนัขบ้า หรือ เชื้อ Rabies จำนวน 50 ตัว จาก 77 จังหวัดทั่วประเทศ และมีเคสดำ จำนวน 2 เคส ที่ จังหวัดระยอง 1 ราย นครราชศรีมา 1 ราย เนื่องจากไม่ได้รับวัคซีนอย่างรวดเร็วภายหลังถูกสัตว์กัดหรือขีดข่วน เมื่อเชื้อเข้าสู่สมองแล้วมีอาการทางระบบประสาท มีอาการชัก กลืนไม่ได้ หายใจลำบาก กระสับกระส่าย ส่วนใหญ่จะเสียชีวิต 100% โดยปกติสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมรวมถึงมนุษย์ จะติดเชื้อผ่านการกัด เนื่องจากเชื้อจะเข้าสู่สมอง ลงมาทางระบบประสาทและต่อมน้ำลาย จากนั้นเชื้อจะแพร่ผ่านน้ำลาย นอกจากนั้นในสัตว์ตระกูลแมวจะมีการเลียฝ่าเท้า แล้วนำฝ่าเท้าไปแต่งตัวทำให้แมวอาจมีเชื้ออยู่ที่เล็บ เมื่อถูกขวดอาจติดเชื้อได้เช่นกัน รวมถึงอาจติดเชื้อจากสารคัดหลั่งโดยลูกสัตว์ได้เนื่องจากมีเชื้อแพร่ผ่านน้ำนม
ดร.น.สพ.วิชญะ เล่าเพิ่มเติมว่า ยังคงมีความเชื่อผิด ๆ ว่าเชื้อโรคพิษสุนัขบ้า (Rabies) จะแพร่ระบาดเฉพาะช่วงฤดูร้อน เพราะสุนัขหรือสัตว์ต่าง ๆ อาจมีอาการคลั่งจากอากาศร้อน แต่ความเป็นจริงเราอาจเสี่ยงติดเชื้อได้ตลอดทั้งปี เนื่องจากเป็นเชื้อไวรัส และแม้จะถูกกัดเล็กน้อย มีแค่รอยถลอก ก็มีความเสี่ยงในการติดเชื้อพิษสุนัขบ้า ส่วนด้านอาการในกลุ่มสุนัขระยะแรกเมื่อติดเชื้อจะมีอาการไข้ ซึม ส่วนระยะที่สองเริ่มมีอาการหวาดกลัวหรือก้าวร้าว ระยะนี้มีความเสี่ยงแพร่เชื้อ และระยะที่สามคือระยะอัมพาต สุนัขจะมีอาการน้ำลายไหล กลืนไม่ได้ จึงเป็นที่มาของอาการกลัวน้ำ เมื่อเจอสุนัขมีอาการชักไม่ควรเข้าไปช่วยเพราะอาจติดเชื้อจากการสัมผัสน้ำลายหรือถูกสุนัขกัด หากได้รับเชื้อจะเริ่มมีอาการผิดปกติภายในระยะเวลา 1 เดือน ย้ำว่าหากถูกสุนัข หรือแมวกัด ข่วน หรือเลียบาดแผล ควรเข้าพบแพทย์เพื่อประเมินอาการ และเข้ารับการฉีดวัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้าตามกำหนดให้ครบชุด
ด้าน นายแพทย์มณเฑียร คณาสวัสดิ์ อธิบดีกรมควบคุมโรค ให้ข้อมูลผ่านสำนักสื่อสารความเสี่ยงและพัฒนาพฤติกรรมสุขภาพ เมื่อวันที่ 13 กุมภาพันธ์ 2569 ว่า จากข่าวแจ้งเตือนสถานการณ์โรคพิษสุนัขบ้าในปี 2569 (วันที่ 25 มกราคม) กรมควบคุมโรคได้รับแจ้งพบผู้เสียชีวิตยืนยันโรคพิษสุนัขบ้า 1 ราย ที่จังหวัดระยอง ซึ่งนับเป็นผู้เสียชีวิตจากโรคพิษสุนัขบ้าเป็นรายแรกของปี 2569 โดยผู้เสียชีวิตเป็นเพศชาย สัญชาติเมียนมา อายุ 36 ปี โดยเริ่มแสดงอาการเมื่อวันที่ 23 มกราคม 2569 ด้วยอาการแน่นหน้าอกหลังดื่มน้ำ หายใจไม่สะดวก และเวียนศีรษะ และเสียชีวิตในวันที่ 25 มกราคม 2569 ที่ผ่านมา จากการสอบสวนโรคพบว่าผู้เสียชีวิตมีประวัติถูกลูกสุนัขซึ่งไม่สามารถระบุได้ว่ามีเจ้าของ กัดบริเวณอุ้งมือขวาช่วงเดือนธันวาคม 2568 หลังถูกกัดไม่ได้ทำความสะอาดบาดแผล และไม่ได้พบแพทย์เพื่อรับวัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้า และภายหลังวันเกิดเหตุไม่มีใครพบลูกสุนัขตัวดังกล่าว จึงไม่สามารถระบุอาการและไม่ทราบประวัติการมีชีวิตของลูกสุนัขตัวดังกล่าวได้
และรายที่ 2 ที่จังหวัดนครราชสีมา เป็นเพศชาย อายุ 53 ปี ชาว ต.โพธิ์กลาง อ.เมืองนครราชสีมา มีประวัติถูกสุนัขกัดขาทั้งสองข้าง บาดแผลเล็ก เมื่อวันที่ 6 ธันวาคม 2569 แต่ไม่ได้เข้ารับการรักษาฉีดวัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้า จากนั้นวันที่ 11 กุมภาพันธ์ 2569 เริ่มมีอาการป่วย มีไข้ มีเสมหะ ปัสสาวะไม่ออก วันที่ 13 กุมภาพันธ์ จึงเข้ารับการรักษาที่โรงพยาบาลค่ายสุรนารี แต่อาการไม่ดีขึ้นและมีอาการอื่นเพิ่มเติม คือ ไม่มีแรง กลืนอาหารและดื่มน้ำไม่ได้ จึงส่งเข้ารับการรักษาต่อ ที่โรงพยาบาลมหาราชนครราชสีมา แต่อาการทรุดลงและเสียชีวิตในวันที่ 15 กุมภาพันธ์ 2569 และเมื่อนำร่างส่งชันสูตร ยืนยันผลตรวจจากห้องปฏิบัติการ พบสารพันธุกรรมไวรัสพิษสุนัขบ้าจากตัวอย่างเนื้อสมอง
ดร.น.สพ.วิชญะ ทองตะโก ย้ำว่า ตามกฎหมาย พ.ร.บ.โรคระบาดสัตว์ พ.ศ. 2558 เนื่องจากโรคพิษสุนัขบ้าเป็นโรคระบาดที่สามารถติดต่อสู่คนและสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมทุกชนิดได้ โดยเจ้าของควรนำสัตว์เลี้ยง เช่น สุนัข, แมว ไปทำวัคซีนเข็มแรก 2 เข็ม และฉีดซ้ำทุกปี เพื่อป้องกันโรคและเลี่ยงโทษปรับ
ทั้งนี้เพื่อลดความเสี่ยงถูกสุนัขกัดหรือทำร้าย ควรการยึดหลักคาถา 5 ย. คือ 1.อย่าแหย่ ให้สุนัขโมโห โกรธ 2.อย่าเหยียบ หาง หัว ตัว ขา หรือทำให้สุนัขหรือสัตว์ต่างๆ ตกใจ 3.อย่าแยก สุนัขที่กำลังกัดกันด้วยมือเปล่า 4.อย่าหยิบ ชามข้าวหรือย้ายอาหารขณะที่สุนัขกำลังกินอาหาร และ 5.อย่ายุ่ง หรือเข้าใกล้กับสุนัขหรือสัตว์ต่างๆ นอกบ้านที่ไม่มีเจ้าของหรือไม่ทราบประวัติ
